Elk jaar hetzelfde liedje: half oktober sta je met een hark in je hand en besef je dat je de tuin al drie weken geleden had moeten voorbereiden op de winter. Het goede nieuws is dat je niet op oktober hoeft te wachten. Een paar klussen kun je nu al oppakken, terwijl je met andere juist beter nog even geduld hebt, simpelweg omdat de grond of de planten er nog niet klaar voor zijn. Zo verdeel je het werk over meerdere weekenden in plaats van één uitputtende zaterdag in de kou.
Bloembollen de grond in, dat mag nu al
Wil je in maart een tuin vol kleur, dan begint dat nu. Van september tot december kun je voorjaarsbollen planten, van sneeuwroem tot zomerklokjes. De grond is nog warm genoeg om wortels te laten aanslaan voordat de vorst komt. Plant ze op ongeveer twee keer de hoogte van de bol diep, in een border of gewoon in een pot op het terras. Werk je liever met vaste beplanting die het hele jaar structuur geeft? Dan is dit ook het moment om siergrassen tussen je borders te zetten, want die wortelen makkelijk in het nog relatief warme najaar.
Haal de laatste oogst binnen voordat de nachtvorst toeslaat
In de moestuin loopt het seizoen op zijn einde, maar er valt nog genoeg te halen. Tomaten, courgettes, paprika's en de laatste sperziebonen kun je nu nog oogsten, net als aardappelen en bieten. Pluk het liefst in de ochtend, sorteer de vruchten zorgvuldig en bewaar alleen de gave exemplaren op een koele, donkere plek. Heb je maar een balkon of een klein hoekje grond? Een moestuin past ook in een piepklein tuintje, dus dit geldt net zo goed voor bakken en potten.
Snoei hagen en struiken tussen twee oogsten door
September is een prima maand om hagen bij te knippen, zolang de vogels klaar zijn met broeden. Doe het op een droge dag, zodat de snijwonden snel drogen en er minder kans is op schimmel. Struiken die na de zomer zijn uitgebloeid, zoals hortensia's, laat je het beste nog even staan. De uitgebloeide bloemen beschermen de nieuwe knoppen tegen vorst, dus die snoeibeurt verplaats je liever naar het voorjaar. Gooi het snoeiafval niet meteen weg: fijngehakte takken vormen een prima basis voor mulch, waarmee je in oktober de borders kunt afdekken tegen de kou.
Houd het gazon bladvrij, bemesten kan nog wachten
Voor het gazon geldt een ander ritme. Najaarsmeststof met kalium werkt het best in november, dus daar hoef je nu nog niet mee te beginnen. Wat wel belangrijk is: zorg dat er geen laag bladeren op het gras blijft liggen. Onder een dikke laag blad verstikt het gras, en dat levert in het voorjaar kale plekken op. Blaas of hark het blad er regelmatig af, ook als het nog maar een paar bladeren per dag zijn. Merk je kale of vergeelde plekken op? Wacht daarmee tot half september, dan is de bodem koeler en pakt nieuw graszaad beter aan dan in de hitte van de zomer.
Geef kwetsbare potplanten alvast een plek voor de winter
Niet elke plant kan tegen kou. Oleander, bananenplant en canna genieten nu nog buiten van de laatste warme dagen, maar bedenk alvast waar ze straks naar binnen of naar een beschutte plek verhuizen. Mediterrane planten zoals lantana houden juist van een droge, lichte overwintering, dus zet die niet zomaar in een donkere garage. Zo voorkom je dat je in oktober, met de eerste kou al in de lucht, halsoverkop op zoek moet naar een plekje.
Laat één hoekje expres liggen zoals het ligt
De grootste fout die mensen in het najaar maken, is de tuin te netjes achterlaten. Een berg bladeren, een stapel takken of een border die niet is kaalgeknipt, biedt onderdak aan egels en insecten die de winter door moeten. Een egel zoekt in het najaar actief naar een droge, beschutte plek om in winterslaap te gaan, en een rommelig hoekje in de tuin is daarvoor ideaal. Twijfel je nog of je de border al moet opruimen? Je border mag dit jaar eindelijk slordig zijn, en dat is precies waarom.
Dit is de volgorde die je dit najaar rust geeft
Begin deze maand met bollen planten en de laatste oogst, pak daarna de snoei van hagen op, en laat de grote klussen zoals bemesten en kuipplanten binnenhalen bewust nog even liggen tot begin oktober. Zo werk je in kleine stappen toe naar een tuin die klaar is voor de winter, zonder dat je in één weekend alles tegelijk moet doen. En misschien wel het belangrijkste: laat een deel van de tuin gewoon rommelig liggen. De egels zullen je dankbaar zijn.