Tuin & Terras

Zo helpen vogels de winter door in jouw tuin

· 5 min leestijd

De eerste nachtvorst is er al geweest en in de border wordt het stiller. Geen zoemende insecten meer, geen bessen aan de struiken, alleen nog wat kale takken. Voor de vogels die in jouw tuin blijven hangen, is dit het moment waarop het echt lastig wordt. Met een paar simpele aanpassingen aan je tuin en voerplek help je ze er wel doorheen, zonder dat je daar dure spullen voor nodig hebt.

Waarom de tuin nu belangrijker is dan het voerhuisje

Insecten verstoppen zich, bessen zijn op en de grond is te hard om nog wormen uit te pikken. Vogelbescherming Nederland noemt op zijn site een voerplek bewust als aanvulling, niet als vervanging: een vogelvriendelijke tuin met inheemse planten blijft de basis. Ben je toch al bezig om je tuin winterklaar te maken, kap dan niet alles even kort. Laat wat structuur staan, want dat is precies waar vogels de komende maanden op terugvallen.

Welk voer je nu het beste neerzet

Vogelbescherming Nederland is daar duidelijk over: zaden en vet zijn in de herfst en winter de juiste keuze, terwijl je in het voorjaar en de zomer juist beter op meelwormen overstapt. De reden is simpel: in de winter hebben vogels vooral energie nodig om warm te blijven, in het broedseizoen is het eiwit uit insecten juist belangrijker voor de jongen. Vet voer is in deze maanden dus geen overbodige luxe, maar sluit juist aan op wat een vogel nu nodig heeft om een koude nacht door te komen.

Het is dus niet zo dat één soort voer het hele jaar door werkt. Zet je in december nog hetzelfde zakje zaad neer als in juni, dan mis je precies het moment waarop vogels de meeste energie nodig hebben.

Marc Scheurkogel van Vogelbescherming Nederland zei in 2021 tegen de NOS dat het voeren niet ingewikkeld hoeft te zijn: "Dat kan al heel simpel door voer op te hangen of een appel naar buiten te gooien." Stadsecoloog André de Baerdemaeker van de gemeente Rotterdam gaf in dat zelfde artikel een concreet advies: "Hang een pindasnoer of een vetbolletje buiten." Beide tips kosten je een paar euro bij de tuinwinkel en zijn in een paar minuten opgehangen.

Zelf vetbollen maken kost minder moeite dan je denkt

Wil je het zelf doen, dan heb je alleen ongezouten rundvet, hennepzaad en zonnebloempitten nodig. Smelt het vet zachtjes tot het vloeibaar is, roer er het zaad doorheen en giet het mengsel in een leeg melkpak of theeglas. Steek er voordat het hard wordt een stevig touwtje doorheen, zodat je de bol straks kunt hangen. Blijft hij in de vorm vastzitten, zet het bakje dan even in een bak heet water tot hij loslaat.

Houd er rekening mee dat voer maar een deel van wat een vogel eet uitmaakt: de meeste tuinvogels zoeken daarnaast nog altijd zelf naar natuurlijk voedsel. Een voerplek is dus een aanvulling, geen complete maaltijd.

Zo voorkom je dat de voerplek vogels juist ziek maakt

Een drukke voerplek trekt veel vogels dicht bij elkaar, en dat is precies waar ziektes zich snel verspreiden. Vogelbescherming Nederland adviseert om niet te veel voer in één keer neer te zetten en voer- en waterplaatsen regelmatig schoon te maken, om verspreiding van ziektes te voorkomen. Verdeel het voer daarom over een paar plekken in de tuin in plaats van op één hoop, en haal etensresten weg voordat ze gaan schimmelen.

Zet ook altijd een bakje water neer. Vogels hebben dat net zo hard nodig als voedsel, zeker als het water in de border bevroren is. Verander je in een koude periode je gewoontes niet, dan is de kans groot dat vogels een paar straten verderop een betere plek vinden.

Hang je voer liever niet vlak boven de border waar een kat makkelijk bij kan, maar op een paal of aan een tak op enige hoogte. Vogels die rustig kunnen eten, komen terug, vogels die steeds moeten opletten zoeken al snel een veiliger adres.

Een border die zelf voor vogelvoer zorgt

Je kunt ook een stap verder gaan en de tuin zelf laten werken. Zaaddozen van verdorde planten, holle stengels en een laagje bladafval zitten vol insecten en zaden waar vogels de hele winter op kunnen teren. Daarom is een border die je dit jaar bewust slordig laat staan niet alleen een trend, maar ook praktisch: snoeien doe je dan pas in het voorjaar, als de nieuwe aanwas eraan komt. Siergrassen die het hele jaar structuur geven, houden hun pluimen vaak tot in januari vast, en ook daar pikken mezen en vinken dankbaar zaadjes uit.

Zo bouw je aan een tuin die minder afhankelijk is van wat jij elke week bijvult, en dat is precies waar Vogelbescherming Nederland op aanstuurt.

Dit is wat jouw tuin deze winter het hardst nodig heeft

Een pindasnoer, een bakje water en een border die je even links laat liggen, dat is eigenlijk alles. Scheurkogel voegde er in 2021 nog een nuchtere kanttekening aan toe: "Maak je ook niet te druk, want sommige vogels kun je nou eenmaal niet redden." Je hoeft dus geen perfecte voertuin te bouwen. Een paar minuten moeite en een plek die niet elke week wordt opgeruimd, maken voor de vogels in jouw tuin al het verschil tussen een moeilijke winter en een iets gemakkelijkere.

A
Geschreven door Annelies Verhoef Wonen & comfort schrijver

Annelies schrijft over slaapkamers, badkamers en alles wat met comfort in huis te maken heeft, want ze is ervan overtuigd dat de privéruimtes het hart van een woning zijn. Als binnenhuisarchitect ziet ze regelmatig dezelfde fouten terugkomen en probeert die in haar artikelen te voorkomen. Nummer één op haar lijst: te kleine nachtkastjes, een epidemie die ze eigenhandig probeert te bestrijden. Ze heeft een scherp oog voor verhoudingen en kan je precies vertellen waarom die badkamertegel niet werkt bij dat wastafelmeubel, ook als je daar niet om hebt gevraagd. Haar artikelen zijn to the point en altijd voorzien van concrete afmetingen en productaanbevelingen. Buiten werktijd is ze te vinden in badkamershowrooms waar ze de verkopers inmiddels bij naam kennen en haar beter niet meer proberen te adviseren.